Parte hartzea eta komunikazioa funtsezko ezaugarriak dira erakundeen antolaketa kultura berrietan. Erakundeetan ere ezinbesteko bilakatu da komunikazio fluxu berrien kudeaketa, eta baita horien sorkuntzan protagonismoa hartzea ere. Horiek guztiak horrela izanik, Mondragon Unibertsitateak bigarren aldiz eskainiko du Komunikazioa erakundeetan aditu titulua. Titulu propio honen helburua da, batetik, ulertzea komunikazio paradigma berriak eta horiek erakundeetan duten eragina eta, bestetik, prestatzea ikasleak erakundeetako komunikazio jarioa bideratzeko.

Aditu titulu hau zuzenduta dago lanean dihardutenei eta lizentziadun berriei. Batetik, lanean dabiltzanei enpresa, elkarte eta erakundeetan, batez ere, komunikazioan, kudeaketan, koordinazioan edo zuzendaritza lanetan; bestetik, aditu titulu hau oso egokia da empresa-komunikazioaren nondik norakoak ezagutu eta menderatu nahi duten lizentziadun zein gradudunentzat, bereziki ikasketa hauek dituztenentzat: Ikus Entzunezko
Komunikazioa, Humanitateak eta Enpresa, Kazetaritza, Lan Harremanak eta Industria Antolakuntza Ingeniaritza.

Ikastaroa euskaraz eskainiko da aurten ere eta zortzi materiatan banatuta dago; interesaren arabera, horiek hartu ahal izango dira modu independentean. Hartutako kreditu kopuruaren arabera, ikasturte amaieran ikasleak jasoko ahal izango ditu hiru titulu mota. Komunikazioa erakundeetan Aditu tituluak enpresa eta komunikazioaren adar guztiak jorratuko ditu.

Materia guztietan jardun teorikoak eta praktikoak uztartuko dira. Ikastaroan honako materiak jorratuko dira:

• Marketin eta komunikazio oinarriak.
• Komunikazioa erakundeetan.
• Baliabide teknologikoak.
• Jarrerak komunikaziorako.
• Enpresa eta erakundearen kultura berriak.
• Jende eta kamera aurreko komunikazioa. 
• Mintegiak adituekin.
• Proiektua: definizioa, tutoretzak, garapena eta aurkezpena.

Aditu titulu honetan eredu pedagogikoa da Proiektuetan Oinarritutako Ikaskuntza (POI). Horretarako, proiektu errealak oinarri hartuta, ikaslea izango da ikaskuntzaren ardatz. Xedea da bultzatzea ikaslearen ardura eta autonomia, beti ere, irakaslearen laguntzarekin. Praktikotasun horretan sakontzeko asmoz, ikasle bakoitzak ikasturte amaierako proiektu bat osatu eta aurkeztu beharko du. Lan hori bideratzeko, ikasle bakoitzak tutore bat izango du. Halaber, tutoretza saioak antolatuko dira, taldeka zein bakarka. Ikasturtearen hasieratik komunikazio arazo erreal bat identifikatuko da eta proiektuaren ardatza arazo horri konponbidea ematea izango da. Lanean ari diren profesionalek hemen aurkituko dute espazioa beren erakundeetan duten hutsune edo arazo komunikatiboei erantzuna emateko. Helburua beraz izango da, erakunde bakoitzaren egoera errealetik abiatzea.

Kurtsoa hasiko da 2013ko urriaren 3an eta amaituko da 2014ko uztailaren 5ean.

Netflix 1997an sortu zen AEBetan, eta bideo plataforma denez gero, pelikulak nahiz telesailak eskaintzen ditu streaming bidez, hileroko kuota baten truke. Gaur egun Netflix-ek herrialde hauetan egiten du lan: Ipar eta Hego Amerika, Karibea, Bretainia Handia, Irlanda, Suedia, Danimarka, Norvegia eta Finlandia.

Netflix-en inguruko zenbakiak zorabiatzeko modukoak dira: 36 milioi harpidedun baino gehiago ditu, eta hauek hiruhileko batean 4.000 milioi ordu baino gehiago ikusten dituzte, 1.000 aparailu diferente baino gehiagotan. Eskariari erantzuteko, enpresak erabiltzen ditu bideo zerbitzari espezializatuak, munduan zehar sakabanatuta. Harpidedunak klik egiten duenean film edo stream batean, Netflix-ek erabakitzen du segundu zatikietan zer zerbitzari dagoen bezeroagandik hurbilen, film hori dutenen artean. Ondoren, aukeratzen du dozenaka bertsioren artean, bezeroak darabilen gailuaren arabera (mahai gaineko ordenagailua, ordenagailu eramangarria, telebista, tableta, telefonoa…).

Netflix-en egoitza nagusia Kalifornian dago, Los Gatos herrian, eta bertan matematikari eta diseinatzaile taldeak ari dira lanean aztertzen jendeak zer ikusten duen eta algoritmoak nahiz interfazeak sortzen, aurkezteko ikusleei bideo bilduma erakargarriak.

Garai batean HBOk eta kable bidezko beste telebista batzuek egin zuten moduan, Netflix ere hasi da bere telesailak ekoizten, adibidez, House of Cards.

Gehiago jakin nahi duenak Netflix-en inguruan, bi artikulu irakur ditzake: BloombergBusineesWeek aldizkariak ateratakoa eta All Things D webak plazaratutakoa. Merezi dute, zeren uste baino lehenago gure artean izan dezakegu horrelako zerbitzuren bat.

HUHEZIko (Mondragon Unibertsitatea) doktorego programan ere, bigarren ikerketa-lerroaren barruan, horretan saiatzen da Hezikom ikerketa-taldea. Honako hauek dira Hezikom-en ikerketa-ildo nagusiak:

• 1. Ikasle eta nerabeen elkarreragina komunikabide digitalekin eta Internetekin.

• 2. Ikasleen konpetentzia digitalak eta informazio-konpetentziak.

• 3. Ikasleen bideo-produkzioa: ikaskuntza esanguratsua garatzeko tresna.

• 4. Ikus-entzunezkoen erabilera ikaste-irakaste prozesuetan

• 5. Ikaste-irakaste metodologia egokiak Komunikazio ikasketetan

• 6. Medioen eta Interneten proiekzio soziala eta beren eragina hezkuntza eragile bezala.

Nago, horren harira, nola gizartean hala komunikazio-hezkuntzan antzematen ari diren aldaketek batez ere 1. eta 5. ardatzetan zentratzera eroango gaituztela. Zergatik hori?

- Lehenengo ardatzari dagokionez, paradigma-aldaketa betean murgilduta gauden honetan (egungo ikasleek ez dute lehen bezala jasotzen informazioa), ikasle nerabe eta gazteengan islatzen delako batez ere aldaketa hori. Alde horretatik, badago zer ikertua: zelan informatzen dira ikasle nerabe eta gazteak? Zelan jasotzen dute gaurkotasuneko informazioa? Zertzuk ikus-entzunezko eduki (eta zelan) kontsumitzen dituzte? Partekatzen ote dituzte edukiok euren artean? Eta, mezuen sorkuntza eta transmisio prozesuak monopolizatzen zituzten mass media indartsuak ahultzen ari diren garaiotan, sortzen eta zabaltzen ote dute edukirik Sarean ikasle nerabe eta gazteek?

Ez dira erantzuteko galdera samurrak, eta horretan saiatzen ari gara. Txema Egañaren tesia izan zen lehen urratsa norabide horretan, Amaia Pavónena izango da hurrengoa, eta ildo horretan kokatzen da, halaber, Tokikom euskarazko tokiko hedabideen elkartearekin batera garatzen ari garen Gaztekom ikerketa ere (eta, bistan denez, etorriko dira tesi eta ikerketa gehiago aurrerantzean).

- Bigarren ardatzari dagokionez, aldaketak antzeman daitezkeelako han-hemenka komunikazio irakaskuntzan. Kazetaritza hutsa gainditu eta komunikazio irakaskuntzara eta multimedia komunikatzaileak trebatzera bideratutakoa izan zen lehen jauzia, duela urte batzuk, eta aurki beste jauzi bat ikusiko dugu: olatu berri horren ezaugarri nagusia izango da harago joatea, ez mugatzea ikasleak konbergentzia-kontuetan trebatzera eta saiatzea sendotzen haien sormena. Horri loturik, AEBetako zenbait kazetaritza-fakultate dagoeneko berrikuntza-guneak sortzen edota berrikuntza eta ekintzailetasuna euren curriculumetan txertatzen ari dira. Izan ere, geroz eta gehiago, garapen-laborategi modura ulertuko da aurrerantzean komunikatzaileen trebakuntza.

Hori horrela, zelan txertatzen dira sormena, ekintzailetasuna eta berrikuntza komunikazio ikasketetan? Hasiak gara dagoeneko gaiari buruz informazioa jasotzen: Goio Arana eta biok Leicesterren izan ginen gaiari buruzko jardunaldi batzuetan, Komunikaldien aurtengo ekitaldia ideia laborategiei eskaini diogu, Goio Kaliforniara ere joan zen arlo horretan sakontzera, eta, ondo bidean, 2013-14 ikasturtean Goioren koordinaziopean martxan jarriko dugun Goikolab laborategian ere kontu horri buruz ikertuko dugu, tankera honetako galderei erantzuten saiatuz:

- Zer eskain diezaieke Design Thinking metodologian oinarrituriko ikasleen diziplinarteko laborategi tutorizatu batek ikasleei? Balioko die sormena lantzeko?

- Lagun dezake laborategi horrek ikasleen kultura bisuala sakontzen?

- Eta zer eskain diezaioke laborategi horrek (Goikolab-ek, alegia) hedabide bati?

Asmoa da, gainera, galdera horien inguruan ikertzeaz gain, euskarazko komunikazio-esparrua biziberritzen eta sendotzen laguntzea. Horretarako, IKOko ikasleek Hekimen-en bildutako enpresentzako Gradu Bukaerako Lanak (GBL) onduko dituzte Goikolab-en (Hekimen-ekin abiatuko gara, baina beste enpresa eta erakundeekin lan egitera ere zabalik gaude). Proiektuotatik ikaskuntza balioztatua lortzea eta apurka-apurka sorkuntza eta berrikuntza ekosistema bat eratzen laguntzea da urrunera begirako xedea.

Izan ere, erabat sinetsita gaude gaur egungo testuinguruan sormenak, berrikuntzak eta ekintzailetasunak ematen dutela balio erantsia (bai produktuari edota zerbitzuari, bai horretan lanean diharduenari), are gehiago lan finkoaren garaia historiara igaroa den honetan. Alabaina, egun nongura entzuten diren berba horiek edukia gal ez dezaten, berba-totem huts bihur ez daitezen eta autoantolaketarena alternatiba erreala izan dadin (alternatiba zaila eta lan handia eskatzen duena, hori bai, ez baitago bide errazik), aliantzak beharko dira aginte publikoen, hedabideen eta unibertsitatearen artean, gogoa eta ideiak dituztenek euren bideari ekiteko behar besteko laguntza eta aholkularitza ere izan dezaten.

Ogirik eztakusat biltzen, hazi erein gaberik, dio esaera zaharrak, eta hazia ereiten, behinik behin, hasiak gara…

]]> http://mukom.mondragon.edu/atabala/2013/04/19/ardatz-bi-etorkizuneko-ikerketetarako/feed/ 0 http://mukom.mondragon.edu/atabala/2013/03/11/eskerrik-asko-petrov/ http://mukom.mondragon.edu/atabala/2013/03/11/eskerrik-asko-petrov/#comments Mon, 11 Mar 2013 12:05:11 +0000 Amaia Pavon http://mukom.mondragon.edu/atabala/?p=380 Euskal Telebistak 30 urte bete dituela aprobetxatuta, Rosa Zufíaren gidaritzapean erreportaje-saio ederra ekoiztu dute Euskal Telebistako bi kateetarako. 80. hamarkadan esanguratsua izan zen Petrov teniente sobietarraren izenaz baliatuta, azken 30 urteetan jazotako egitate esanguratsuenak biltzen ditu telesaioak, eta saioa larunbatean ikus daiteke euskaraz, eta ostegunean, gaztelaniaz. Gaur ikusi dudan saioak, Los Ramones taldearen azken kontzertua erakusten zuen, eta horren ondoren etorri ziren Spice Girls-en arrakastaz jarduten zuen. Pasadizo honen ondoren pentsatu dut, garaiak nola aldatu diren.

ETBk 30 urte bete dituen honetan ezagutu dugu ere EITBko zuzendari berriaren izena: Maite Iturbe. Azpimarra saioan entzun nuen lehenengoz hari egindako elkarrizketa bat, eta Legebiltzarreko politikarien iritziak ere entzun ahal izan genituen bertan. Iturbek gestio zehatz eta zorrotz bat ezarriko zuela azpimarratzeaz gain, euskarazko telebista indartzearen beharra plazaratu zuen: “eguerdiko albistegietatik gauekoetara barne-produkzioaz katea elikatzea da gure helburua” zioen zuzendari berriak. Legebiltzarrean haren aldeko botorik eman ez zuten EH Bildukoak kexu ziren, Iturberen izendapenaren atzean zegoen proiektu, helburu eta eredu-aldaketaren berririk ez zutelako. Egibarren erantzuna irmoa izan zen: “EITBren eredua, hemen, Legebiltzarrean, zehaztu zen 1982an, eta zuzendari bakoitzak, gero, ukitu desberdina eman dio erakundeari”.

Eskerrik asko, Petrov! saioarekin denboran atzera egin dugu 80. hamarkadara: krisi ekonomikoa eta langileriaren oldartzea, hauteskundeak, rock-a pil-pilean…. Horrekin batera, telebista publiko eta instituzionalaren garaia zen 80. hamarkadakoa, informazioarena eta kanpo ekoizpenarena, kate-eskaintza mugatuarena… Tokitan zegoen kate pribatuen eragina, are gehiago, Internetena! Bermeoko amona-kuadrilak ongi azaltzen du telesaioan, zein arraroa egin zitzaien indio eta bakeroak euskaraz hitz egiten ikustea. Urruti geratu dira garai horiek.

Azpimarrara bueltatuta, Josu Egibarren adierazpenen aurrean ezin isilik egon, eta Maialen Iriartek galdetu dio Iturberi, 30 urte ondoren garaia ez ote den ETBren eredua berraztertzeko; “izan daiteke” esanez amaitu da eztabaida.

#Petrov traolari jarraituta iritsi naiz Eskerrik asko, Petrov! saiora, Internet bidez. Beste hainbat bideorekin batera, euskaraz ikusi ditut Petrov-enak, beste denak gaztelaniaz eta ingelesez zeuden. Ez dut telesaioa osorik ikusi, webgunean bi minutuko hainbat zati ikusi ditut, gehien interesatzen zaizkidanak aukeratu baititut.

Telebistako eta Interneteko ikus-entzunezkoen uholdean tokitxoa bilatu du Eskerrik asko Petrov!-ek, jakin duelako egokitzen ikusleen ohitura berrietara. Saioak erakutsi digu ere 30 urte ez direla alperrik pasatu, eta testuinguru soziopolitikoa aldatu dela esatearekin motz gelditzen gara, telebista eredua, eta, are gehiago, audientziaren kontsumo-eredua erabat desberdina delako egun. Halabeharrez, Euskal Telebistak egokitzen jakin beharko du garai berrietara, eta zuzendarien ukituaz haratago, telebista-ereduaz eztabaidatu beharko da berandu baino lehen.

Erreakzio hark kezkatu ninduen: edo gu gabiltza teknologia berrien kontuetan urrunegi, edo euskal gizartea dago (are gehiago Ipar Euskal Herrikoa) berrikuntza horiei begira atzeratuegi eta uzkurregi.

Kontuan hartzekoa baita orain dela bi urte Eurostatek Orange Fundazioarentzat jasotako datuak. Inkesta horren arabera, internauta espainiarren %42k nahiago du telebista Internet bidez ikusi. Nago datu horrek dezente gora egin duela azken hiru urteotan

Telebista korporatiboak ematen dituen abantailen artean, hauek:

• Enpresa langile eta bezeroarengana gerturatzeko aukera. Informazio aldetik, baina baita giza gertutasun batetik ere. Telebistak ez dauka zertan beti propaganda gordina egin erreportaje bakoitzean, enpresaren parte den jendearen istorioak kontatu dizake. 
• Enpresaren webgunean txertatu ahal da.
• Audientziaren datu zehatzak eta berehalakoak eskura.
• Barne eta kanpo komunikaziorako balio du.
• Baliabide gutxi behar ditu eta azkar emititu daiteke. 
• Zuzenean, Internetez, hitzaldi, asanblada edo ekitaldiak emititzeko aukera ematen du.

Abantaila sendo hauen aurrean, harresi gaindiezin bat irmo altxatzen da: ditxosozko krisia,  itxura elefantiasiko-mitologikoa duena. Iban Zalduak erabiltzen duen izendapena maileguan hartuta, “la cosa” bezala ere ezagutu ahal dugu.

Komunikazioaren esparruan negozioa egiteko modelo zaharrak kinka larrian dauden garai honetan,  ematen du “la cosa”k partida irabazita duela. Hori da gure esparruaren paradoxa tristea. Ematen du etorkizuna inoiz baino lotuagoa dagoela teknologia eta komunikazioarekin, eta aldi berean teknologiak komunikazioan gaur egun arte ezagutu ditugun modeloak ito dituela. Paradoxa horren zein alderi eman behar diogu garrantzia? Positiboari edo negatiboari? Telebista korporatiboa alderdi positiboan kokatzen da, duda barik. Orain arte komunikazioan 10 negozio-modelo ezagutu baditugu, hemendik aurrera agian 5.000 izan beharko dira (nork jakin). Hau, telebista korporatiboa Interneten, izan daiteke 5.000 horietako bat.

Herri galdeketa izan daiteke boterea demokratizatzeko modurik eraginkorrena, beti ere erabilera egokia egiten denean. Pertsonok berezkoa dugu boterea kontzentratzeko joera, eta hauxe da erakundeak demokratizatzeko izan ohi duten eragozpen nagusia. Egitura sinpleenetik hasi eta konplexuenera, zaila gertatzen da boterea demokratizatzea; nahiz eta boterea sozializatzea den demokraziak duen benetako indarraren klabea.

Erabakiak behetik gora hartzea da egitura demokratikoen funtsa, baina ideia sinple honek badauka ñabardurarik. Erabakiak hartzeko informazioa behar da eta informazioaren transmisio edo kudeaketak helburu bi izan ditzake: Baseak erabakiak ahalik eta egokien hartzea. Edo informazioa manipulatu eta interesatzen den erabakiak gehiengoaren babesa lortzea. Boterea demokratizatzeko borondaterik ez dagoenean, bigarrena egingo da. Gardentasuna da beraz demokratizaziorako giltzetako bat. Informazioaren kudeaketa zintzoarekin, hartzen diren erabakiak legitimazio maila altuagoa dute. Eta egoera kritikoen aurrean, erabakitzen dutenek zein erabakiek sendotasun maila altua dute.

Hau esan ondoren, zenbat erakunde garden eta demokratiko ezagutzen ditugu? Erakunderik sinpleenean ere, botere kontzentraziorako daukagun joeragatik, informazioa ezkutatu, moldatu edo komeni denean dosifikatuta erabiltzen da, erabilera estrategikoa eginez. Baina honek partaideen atxikimendua galtzea eragiten du, urrundu egiten dira eta erakundeko arduradunenganako konfiantza galtzen dute.

Benetako erresistentziak ditugu boterea demokratizatzeko. Zein erabaki laga behar dira herritarren esku? Atez atekoa bai ala ez? Azpiegitura handiak bai ala ez? Herritarrek badute irizpide eta gaitasunik erabakiak hartzeko? Eta lau urtean behin aukeratzen ditugun politikariak edo arduradunak aukeratzeko? Eta aukeratu horiek badute erabakitzeko gaitasunik? Enpresetan, sindikatuetan, udaletxetan, auzo elkartetan, herri mugimendutan … Beti daude formalki langileek, herritarrek, edo bazkideek hartzen dituzten erabakiak, baina benetan ere zein puntura arte dira kontzienteki hartutakoak?

Gardentasunaz dihardudanez, garbiago esango dut. Erakundearen arduradunek ematen duten edo ez duten informazioa edo desinformazioa, oposizioaren informazio edo desinformazioa baino garbiagoa ote da? Inork ematen al du intentsionalitate gabeko informaziorik? Non, nork eta nola neurtzen du, egien, erdi egien, iruzurren eta gezurren tamaina?

Internetek eraldaketa handia ekarri du informazioa zabaldu eta publikatzeko dinamikan eta gaur egun informazioa sarean auto-publikatzea oso erraza eta azkarra da: informazioa publikatzeko aukerak biderkatu egin dira, publikatzeko dauden tresna eta baliabideak gero eta garatuagoak dira, eta publikazio-euskarriak ere asko sinplifikatu dira, bereziki irudiei eta ikus-entzunezko formatuei dagokienez. Gainera, informazioaren denbora- eta espazio-dimentsioak ere aldatu egin dira: berehala publikatzen eta zabaltzen da informazioa, klik batean esango genuke, eta, era berean, berehala alda daitezke bai informazioa bera, baita formatua, eta baita informazioa kokatua dagoeneko zerbitzaria ere. Honen ondorioz ikasleek ageriko zailtasunak dituzte bilatzen duten informazioa ebaluatzen eta aukeratzen. Ikerketa egin da Mondragon Unibertsitateko Ikus-entzunezko Lizentziako ikasleekin eta beren irakasleekin.

Txema Egaña, Aitor Zuberogoitia, Amaia Pavón eta Luis Brazo

Eneko Bidegain lankideak esan dit frantsesez pile ou face esamoldea dela gaztelaniazko cara o cruz-en pareko. Orotariko Euskal Hiztegiak ondo jaso eta Iñaki Elortzak aldiro gogorarazten digunez, berriz, tradizioz leon-kastillo lokuzioa erabili izan da Hego Euskal Herrian bi esamoldeon ordain modura (“León-Castillo botatzen / formal ziran asi, / Txertubik suertia / ziyon irabazi…”).

Zer dela-eta nator orain ordea leon-kastillo kontuekin? Bada, Jaurlaritza berriak EITBrentzat dituen asmoez hausnarrean hasita, Ferrolgo Artabria fundaziokoei esku-orri batean behinola irakurritako hura etorri zaidalako burura:

“En definitiva, o bilingüismo harmónico

é lanzar ao aire unha moeda de dúas caras

para que caia de canto”

Egia esan, Jaurlaritza berriak arnasa hartzeko astirik ere ez du izan oraindik; gizalegeari jarraiki, beraz, 100 eguneko gutxieneko konfiantza-epea eman behar zaio Urkulluk iragarri berri duen gobernuari. Edozelan ere, duela egun batzuk zunda-baloi esanguratsua iritsi zitzaigun. Beronen arabera, besteak beste, honako hau izango da EITBko zuzendaritza berriaren printzipio gidarietako bat: ETB-1 suspertzea, eta, aldi berean, ETB-2 hauspotzen jarraitzea. ETB-1 ZIUtik ateratzeko euskarazko eduki gehiago sortu beharra ei dago, harik eta ETB-2rako ekoitzitako ordu-kopuruarekin parekatu arte. Desafio horri, gainera, aurrekontu-murrizketa  garaian helduko bide zaio (“El reto de los nuevos gestores, un reto que no han puesto en marcha los actuales, es producir más horas a menos precio. La apuesta tendrá que pasar por elegir géneros de menor valor económico, pero no por ello de menor calidad”).

Hurrengo baterako utziko ditugu kontu ekonomikoak (Hekimen-ekoek heldu diote dagoeneko gaiari, eta Xabier Letonak ere auzi potoloak plazaratu ditu bere blogean: “2012an Jaurlaritzak 5 milioi bideratu ditu herri ekimeneko hedabideetara, EITBra 130 milioi euro. (…) EITBn 900 bat langile -euskaraz eta erdaraz- eta herri ekimenekoetan 600 bat. Audientzia datuetan kopuru handiagoak biltzen dituzte Hekimenekoek -EITBko euskarazkoek baino-…”).

Utz ditzagun, beraz, sos-kontuak, eta zentra gaitezen EITBren hizkuntza-politikan. Geroz eta gehiago dira, azken 30 urteotako esperientzia gogoan, politika hori ez ezik EITBren sorrera-legea bera aldatzeko premia ikusten dutenak (hona adibide bat), eta harago joan denik ere bada (ziur ez zaizuela oraindik ahaztu Jesus Egigurenek bideo honen amaieran botatakoa…)

Izan ere, esan dezadan behingoz, ETB-1 eta ETB-2,  biak bultzatuko direla aldarrikatzea (bataren existentziak besteari desorekarik eragingo ez balio modura, ahulenaren aurrekontua argalduz, giza-baliabideak gutxituz, ikus-entzuleak eta publizitatea ebatsiz…), diskurtso politikoki zuzena da, baina, ezinezko metafisikoa planteatzeaz gain (ez baita posible txanpona airera bota eta ez leon ez kastillo aldera jaustea), eztabaida faltsutzen du, logika oinarrizkoenak argi dioskunari entzungor eginez: hau da, telebista kate bik esparru berean baldin badihardute, bietan ahulena indartuko bada, bietan indartsuena ahuldu behar dela; batak lekua irabaz dezan besteak espazioa desokupatu beharra daukala, alegia, bide batez bere diruen, giza-baliabideen eta ikus-entzuleen zati garrantzitsu bat parent pauvre-aren esparrura bidean jarrita. Hala egin ezean, 1986az geroztik bezala jarraituko dugu: txanpona airera beti, leonek eta kastillok, biek aukera berberak dituztelakoan, eta asturuak (ezin asmatuzkoak baitira Jaunaren bideak) gehien-gehienetan kastilloren alde zergatik egiten duen igarri ezinda.