Zertan dute antza fonografoak eta Internetek?


Tesira begira lanean, fonografoaren historia irakurri diot José van Dijck-i: 1878. urtean patentatua, Thomas Edisonen asmakizunaren erabilera ez zen garbi egon merkaturatu ondorengo urteetan. XIX. mendeko idatzizko hedabideen panoraman, ez zitzaion erabilera argirik ikusten grabatutako soinuak erreproduzitzeko gaitasuna zuen tresnari, eta 1890. hamarkada hasieran, Edisonek berak aurkeztu zuen fonografoaren hamar erabilera potentzialen zerrenda bat: eskutitzak idatzi takigrafoaren laguntza barik, familiako ahotsen grabazioa, hizkuntzak gorde eta mantentzeko tresna, eta grabatutako musika entzutea, besteak beste.

Gure ikuspegitik, harrigarri ematen duen arren fonografoaren hastapenetan izandako zalantzak, denbora tarte batean ez zen garbi egon asmakizuna norabide bakarrean entzuteko gailua izango ote zen, edota bi norabideko komunikabidea, harik eta 1910. urte inguruan teknologikoki egonkortu zen arte, eta grabatutako soinua inprimatu gabeko lehen hedabidea bilakatu zen arte.

Fonografoak 1878-1910 urte bitartean bizi izan zuen garai ezegonkorrak badauka bere ingelesezko izena: ‘interpretative flexibility’. Pinch eta Bijker konstruktibista sozialen hitzetan, termino honek izendatzen du garai bat, non teknologia bat egonkortu gabe dagoen eta irekia dagoen bere erabilera posibleen aukera.

Van Dijckek dio egoera berbera ari garela bizitzen XXI. mende hasieran Internet eta bere inguruan sortzen ari den guztiarekin. Hedabide berrien ekologian, egunero merkaturatzen dira aplikazio berriak eta Sarean erabiltzeko tresna berriak. Hain egin dugu Internet GURE, hain dago sartuta gure bizimoduan, gure komunikatzeko, lan egiteko, eta aisialdiaz gozatzeko eran, ezen aspaldiko fenomenoa iruditzen zaigun. Baina Internet, eta bere inguruan sortzen eta mugitzen den guztiaren argazki finkoa ezin egin oraindik, egonkortu gabeko garaian dagoelako.

Joxe Aranzabal lankideak Huheziko ikasleen graduazio ekitaldian emaniko hitzaldian zioen bezala, ‘Internet aldatzen ari da gure bizimodua’. Jada aldatu du, bai, baina oraindik ere aldatzen ari da, eta ‘ari’ horren harian, ikusteko gaude etorkizunean etorriko diren aldaketak.

Tesira begira lanean nenbilela nioen hasieran, eta ‘interpretative flexibility’ termino ezezagun bezain arraroak –niretzat behintzat-, argi-izpi bat ekarri dit ikerketa bidera: Internet fenomenoa barne hartzen duen edozein ikerketa, testuinguru ezegonkor horretan kokatu behar da, eta ikerketatik eratorritako ondorioak ere zingira horretan kokatu behar ditugu.

+ Ez dago iruzkinik

Zurea gehitu